Mật mía - đặc sản mang hương vị tết cổ truyền xứ Thanh.
Khi tiết đông vừa kịp se lạnh, làng quê Thanh Hóa bắt đầu bước vào mùa mật. Trong không gian tĩnh lặng của buổi sớm, hương thơm dìu dịu của nước mía nấu lan nhẹ trong gió, hòa cùng hơi ấm từ những lò mật đỏ lửa suốt ngày đêm. Đó không chỉ là dấu hiệu của một mùa sản xuất mới, mà còn là lời mời gọi rất khẽ dành cho những ai yêu du lịch chậm, yêu những giá trị nguyên bản.
Làng mật vào mùa – nơi thời gian như chậm lại
Tại thôn Lâm Thành, xã Kim Tân, mùa mật mía bắt đầu từ rất sớm. Khi nhiều nơi còn chìm trong giấc ngủ, tiếng máy ép mía đã vang lên đều đặn, đánh thức cả làng quê. Những bó mía căng mọng được đưa vào guồng ép, dòng nước mía xanh nhạt chảy ra, mở đầu cho một hành trình kéo dài hàng giờ liền bên bếp lửa.
Người dân tất bật nấu mật ngày cận Tết. Ảnh: Lê Dương
>>> Xem thêm: Tất tần tật về Tết Nguyên đán: Đại lễ lớn nhất trong năm của người Việt
Bước chân vào khu lò nấu, du khách dễ dàng cảm nhận một không gian rất khác: hơi nóng hầm hập, khói lò bảng lảng và mùi mật mía sôi lan tỏa đầy mê hoặc. Ngoài kia, trời đông lạnh buốt, nhưng trong lò, mồ hôi người thợ vẫn lặng lẽ thấm ướt vai áo. Đó là sự đối lập rất đẹp – giữa lạnh và nóng, giữa tĩnh và động, giữa thiên nhiên và con người.
Nghề nấu mật – nơi giữ trọn “hồn ngọt” của đất
Để cho ra đời một mẻ mật ngon, người thợ cần đến khoảng ba tấn mía nguyên liệu và bảy đến tám giờ nấu liên tục. Công việc đòi hỏi sức bền, sự kiên nhẫn và đặc biệt là kinh nghiệm. Chỉ cần non lửa hay quá tay, mẻ mật có thể mất màu, mất vị – coi như không đạt.
Người dân tất bật ép mía, canh lửa, hớt bọt để cho ra những mẻ mật mía sánh vàng, thơm ngọt đúng chuẩn truyền thống. Ảnh: Sưu tầm
>>> Gợi ý: Những đặc sản Thanh Hóa làm quà biếu ngon ngây ngất nên 'rinh' về
Khoảnh khắc nước mía sôi mạnh, bọt trắng nổi lên liên tục là lúc người đứng lò không được rời mắt. Từng thao tác vớt bọt đều tay, tưởng chừng đơn giản nhưng lại quyết định chất lượng thành phẩm. Và rồi, khi mật dần sánh lại, chuyển sang màu nâu cánh gián, óng ánh và kéo sợi – đó là giây phút người thợ biết rằng, vị ngọt đầu mùa đã chín.
Dẫu máy móc ngày nay đã hỗ trợ khâu ép mía, người dân nơi đây vẫn tin rằng, linh hồn của mật mía nằm ở đôi tay, ánh mắt và cảm nhận của người đứng lò. Chính điều đó làm nên sự khác biệt của mật mía xứ Thanh – ngọt dịu, không gắt, thơm bền và rất “thật”.
Từ sản vật quê nhà đến trải nghiệm du lịch tinh tế
Ngày nay, mật mía không còn chỉ hiện diện trong gian bếp mỗi gia đình hay những món quà quê mộc mạc. Sản phẩm đã được đóng chai, dán nhãn, tuân thủ quy trình an toàn thực phẩm, từng bước định hình thương hiệu và mở ra hướng đi mới cho kinh tế làng nghề.
Mật mía sau khi nấu xong. Ảnh: Lê Dương
>>> Tham khảo: Bản đồ du lịch Thanh Hóa chi tiết nhất
Với du khách, đặc biệt là những người tìm kiếm trải nghiệm du lịch bản địa, mùa mật mía mang đến một hành trình đáng giá. Ở đó, không cần những điểm check-in hào nhoáng, chỉ cần đứng bên bếp lửa, nghe tiếng sôi lục bục của chảo mật, hít hà hương thơm lan trong không khí, và nếm một giọt mật còn ấm – thế là đủ để cảm nhận trọn vẹn tinh thần của làng quê xứ Thanh.
Vị ngọt giữ chân người lữ khách
Giữa hành trình khám phá Thanh Hóa – vùng đất của biển xanh, núi cao và di sản – làng mật mía hiện lên như một khoảng lặng cần thiết. Một nơi để du khách dừng lại, chậm hơn một nhịp, và lắng nghe câu chuyện của đất, của người, của những mùa Tết nối dài qua năm tháng.
Mật mía được đóng can, hoàn thiện nhãn mác, sẵn sàng xuất bán phục vụ nhu cầu tiêu dùng dịp Tết Nguyên đán. Ảnh: Sưu tầm
>>> Xem thêm: Du lịch Tết ở Thanh Hóa - Các địa điểm được gợi ý hàng đầu
Những lò mật đỏ lửa trong chiều đông không chỉ báo hiệu một mùa ngọt lành, mà còn cho thấy sức sống bền bỉ của một nghề truyền thống đang bước sang chặng đường mới. Giữ được hương vị xưa, nhưng mở ra tương lai bằng cách làm bài bản hơn – đó chính là cách mà xứ Thanh gìn giữ bản sắc và mời gọi du khách bằng sự chân thành, mộc mạc và rất đỗi tinh tế.
