Mênh mông Pha Đay. Ảnh: Sưu tầm
>>> Xem thêm: Mênh mông hồ trên núi ở xứ Thanh
Hành trình đến Pha Đay bắt đầu từ những con dốc uốn lượn giữa đại ngàn. Buổi sáng, nắng xuyên qua ô cửa kính xe, vệt sáng mỏng manh hòa vào màn sương trắng còn lơ lửng trên các triền núi. Con đường dẫn lên bản người Thái như một dải lụa mềm vắt ngang sườn núi, càng đi cao, không gian càng mở rộng, không khí càng trong lành đến mức người ta có thể cảm nhận được từng hơi thở của rừng.
Người bản địa nhắc đến Pha Đay bằng giọng điệu rất riêng – vừa tự hào, vừa hứng khởi. “Pha” là núi, “Đay” là bậc thang. Cái tên mộc mạc nhưng gợi mở cả một địa hình tầng tầng lớp lớp, nơi núi, rừng, nước và mây hòa quyện trong một chỉnh thể tự nhiên gần như nguyên sơ.
Đường lên hồ không dễ chinh phục. Những con dốc dựng đứng, có đoạn chỉ cần nhìn thôi đã khiến tim chùng lại. Xe ôm của người dân bản địa là lựa chọn an toàn nhất, dù đôi lúc, người đi đường cũng muốn thử cảm giác cầm lái giữa lưng chừng núi. Chính sự chênh vênh ấy lại làm nên dấu ấn rất riêng cho hành trình, như một nghi thức nhỏ trước khi thiên nhiên mở ra phần thưởng xứng đáng.
>>> Bản đồ phượt Thanh Hóa: Điểm danh những địa điểm đẹp và hot nhất <<<
Pha Đay hiện ra sau một khúc cua gắt, bất ngờ và tĩnh lặng. Một mặt hồ rộng khoảng 2,2ha nằm gọn trên đỉnh núi, bốn bề là núi đá vôi hàng nghìn năm tuổi và rừng cây xanh thẫm. Mây sà xuống mặt nước, tan ra chậm rãi, để lộ màu xanh rêu sâu thẳm pha ánh vàng của nắng. Mặt hồ phẳng lặng như tấm gương lớn, phản chiếu toàn bộ không gian núi rừng, khiến người đứng trước cảnh ấy bất giác hạ giọng, như sợ làm xao động sự yên tĩnh hiếm hoi.
Pha Đay là hồ tự nhiên – điều đặc biệt hơn cả là vị trí của nó, treo mình giữa non cao. Từ năm 1977, người dân bản Bút đã dẫn nước từ hồ xuống phục vụ sinh hoạt và sản xuất, biến nơi đây thành “túi nước của trời”, nuôi dưỡng ruộng bậc thang và cuộc sống cộng đồng. Hồ sâu trung bình gần 7m, dung tích khoảng 200.000m³ nước, lặng lẽ tồn tại như một phần máu thịt của vùng đất này.
Du khách du ngoạn trên hồ Pha Đay.
>>> Khám phá: Chèo bè, tắm suối Chàm xanh như ngọc giữa đại ngàn xứ Thanh
Trải nghiệm trên hồ Pha Đay là thứ du lịch không vội vã. Thuyền độc mộc lướt nhẹ trên mặt nước, không tiếng động cơ, chỉ có tiếng mái chèo khẽ chạm làn nước và tiếng gió luồn qua rừng luồng vi vu. Có lúc, người lái thuyền buông tay chèo, để con thuyền trôi chậm giữa lòng hồ, như một cách tôn trọng sự tĩnh lặng của thiên nhiên. Xa xa, vài người dân quăng chài bắt cá, động tác thuần thục, nhịp nhàng; một góc khác, những họa sĩ lặng lẽ ghi lại khoảnh khắc bằng nét vẽ, hy vọng giữ lại chút mênh mang của Pha Đay trên mặt toan.
Ở độ cao hơn 1.200m, rừng quanh hồ có nhiều sa nhân mọc tự nhiên. Đến mùa, bà con thu hái bán cho thương lái và du khách. Những sinh hoạt giản dị ấy hòa vào nhịp sống chậm rãi của bản Bút – nơi thời gian dường như trôi nhẹ hơn, không hối hả, không phô trương, nhưng bền bỉ và đậm đà bản sắc người Thái.
Chiều xuống rất nhanh trên núi. Khi lửa trại được nhóm lên, mùi cá suối nướng lan trong không khí lạnh, người ta mới hiểu vì sao những người yêu trekking và camping lại tìm đến Pha Đay. Không phải để chinh phục, mà để lắng lại, để cảm nhận cảm giác được ở giữa một không gian còn nguyên vẻ hoang sơ, nơi con người trở nên nhỏ bé nhưng an yên.
Du lịch bản Bút.
>>> Gợi ý: 12 tuyến trekking trong rừng hoang sơ ở Thanh Hóa
Bản Bút – nơi Pha Đay tọa lạc – hội tụ đầy đủ những yếu tố cho du lịch cộng đồng bền vững: thung lũng rộng, hơn 1.000ha rừng tự nhiên bao quanh, khí hậu mát mẻ, không khí trong lành; 105 hộ đồng bào Thái vẫn gìn giữ nguyên vẹn nếp nhà sàn truyền thống, ruộng bậc thang nối nhau trên triền núi. Văn hóa bản địa hiện hữu trong từng sinh hoạt, từ ném còn, bắn nỏ, đi cà kheo đến ẩm thực với xôi ngũ sắc, cá suối nướng, cơm lam, bánh ú – mỗi món ăn là một câu chuyện gắn với mùa rừng và tập quán lâu đời.
Ẩm thực là một 'kho báu' khi đến với bản Bút. Ảnh: Sưu tầm
Rời Pha Đay, thứ còn đọng lại không chỉ là vẻ đẹp của mặt hồ mênh mang hay núi rừng hùng vĩ, mà là cảm giác nuối tiếc rất khẽ. Nơi đây có đủ tiềm năng để trở thành điểm đến đặc sắc trên bản đồ du lịch Thanh Hóa, nếu được đầu tư bài bản nhưng vẫn giữ được tinh thần hoang sơ vốn có. Và có lẽ, điều khiến Pha Đay đáng nhớ nhất chính là cảm giác: đã đến một nơi đủ đẹp để không cần nói nhiều, chỉ cần lặng im và cảm nhận.
